Zo lang duurt het afwikkelen van een nalatenschap: een tijdlijn.

Regelmatig krijg ik de vraag: hoelang duurt het nou nog? Nabestaanden willen weten waarom de afwikkeling van een nalatenschap zo veel tijd kost, en of het echt allemaal nodig is. Een eerlijk antwoord: gemiddeld ben je twaalf tot vijftien maanden bezig. Dat klinkt lang. Maar als je weet wat er in die maanden gebeurt, wordt het wachten een stuk dragelijker. Daarom loop ik met je langs de tijdlijn.

De eerste 30 dagen: acute zaken

De eerste weken na een overlijden zijn vaak overweldigend. Je verwerkt een verlies en tegelijk moet er van alles gebeuren. De uitvaart wil geregeld worden, instanties willen op de hoogte worden gebracht en de administratie moet op orde. Banken, verzekeraars en de Belastingdienst willen allemaal weten wat er is gebeurd.

Wat in deze fase echt helpt, is alle papieren bij elkaar zoeken. Denk aan het trouwboekje, verzekeringspolissen en recente bankafschriften. Het lijkt een klusje van niks, maar het bespaart later uren zoekwerk.

Maand 1-3: de juridische basis

In deze periode gaat de notaris uitzoeken wie de erfgenamen zijn. Dat klinkt eenvoudiger dan het is. Bij families die verspreid over de wereld wonen, bij stiefrelaties of als een erfgenaam onvindbaar is, kan het flink puzzelen worden.

Het document dat in deze fase telt, is de verklaring van erfrecht. Daarin staat wie de erfgenamen zijn, wie de nalatenschap mag afwikkelen en welke bevoegdheden die persoon heeft. Het opstellen ervan kost ongeveer drie tot zes weken.

Zonder die verklaring kom je vaak niet verder. Een bank geeft bijvoorbeeld geen tegoeden vrij en werkt niet mee aan een rekening voor de nalatenschap zolang die verklaring er niet is.

Maand 3-6: de keuze die je moet maken

Nu komen de erfgenamen voor een grote beslissing te staan: aanvaard je de erfenis, en zo ja, hoe? Je kunt zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen. Die keuze heeft flinke gevolgen, want ze bepaalt of je ook aansprakelijk bent voor eventuele schulden. Beneficiair aanvaarden en verwerpen regel je met een verklaring bij de rechtbank, waarvoor je een griffierecht betaalt.

Let op één ding dat mensen vaak niet weten: door kleine handelingen, zoals spullen meenemen uit het huis of een rekening betalen, kun je onbedoeld zuiver aanvaarden. En dan erf je de schulden er automatisch bij. Wil je precies weten wat elke keuze inhoudt en wanneer welke verstandig is? Daar schreef ik eerder een apart artikel over.

Maand 6-12: het uitzoekwerk

Dan begint het echte werk. Er komt een volledige boedelbeschrijving: een overzicht van alle bezittingen en schulden. Is er een huis of ander onroerend goed? Dat moet getaxeerd worden, en zo’n taxatie kost al gauw twee tot drie weken. Zijn er een bedrijf of aandelen in het spel? Die waardering duurt vaak langer, reken op vier tot acht weken.

Ook de belasting vraagt aandacht. Naast de laatste aangifte inkomstenbelasting van de overledene moet er aangifte erfbelasting worden gedaan. Voor die laatste heb je twintig maanden na het overlijden de tijd. Dat was eerder acht maanden.

Wat kan het langer maken?

Soms loopt het anders en duurt alles langer. De grootste oorzaak van vertraging zie ik in mijn praktijk telkens terug: onenigheid tussen erfgenamen. Als mensen het niet eens worden over de verdeling, kost dat zomaar maanden extra. Een woning die verkocht moet worden loopt ook op, van twee tot zes maanden, zeker op een rustige markt. Verder kan een onduidelijk testament vragen oproepen, wonen erfgenamen soms in het buitenland, of blijkt een bedrijfswaardering ingewikkelder dan gedacht. Stuk voor stuk redenen waardoor de tijdlijn uitrekt.

Wat je nu al kunt doen

Leef je nog en wil je het je nabestaanden makkelijker maken? Dan kun je nu al veel doen. Maak een overzicht van je bezittingen en schulden, bespreek je wensen met je familie en zorg voor een testament dat klopt met je huidige situatie. Ben je zelf erfgenaam? Reageer dan vlot op vragen van de executeur, houd de administratie netjes bij en schakel hulp in zodra het ingewikkeld wordt.

Rust door te weten wat komt

Een zorgvuldige afwikkeling kost nu eenmaal tijd. Met een goede voorbereiding en de juiste begeleiding voorkom je onnodige vertraging, maar een bepaalde doorlooptijd hoort er gewoon bij.

Wat me steeds weer opvalt: mensen die vooraf weten hoelang het ongeveer duurt, ervaren het proces als minder zwaar. Weten wat je te wachten staat geeft rust. En daar hoort heldere communicatie bij, gedurende de hele afwikkeling.

Heb je vragen over het afwikkelen van een nalatenschap? Neem gerust contact met me op. Ik help je graag om dit proces zo soepel mogelijk te laten verlopen.